Referandum haritaları ve medya oyunları

Referandumdan sonra birçok medya organında, farklı farklı tasarlanmış referandum sonuçlarını gösteren haritalar ortaya çıktı. Bu haritalarda dikkatimi çeken en belirgin şey; haritaların evet-hayır’a göre renklendirilmesiydi. Tabi renklendirme evet için yeşil, hayır için kırmızı olunca, Türkiye’nin Ege ve Akdeniz sahil şehirleri birden kızarıverdi. Arada da bazı irili ufaklı iller eklendi kırmızı saflarına. Seçim akşamı bu haritalara bakınca, herkes gibi bende de oluşan algı, kırmızı  illerin tamamen HAYIR dediği fikriydi. Yani kırmızı illerin tamamı hayır demiş, yeşil olan illerinde tamamı “evet” demiş gibi algılıyorsunuz. Ama görünen ile gerçek arasında dağlar var tabi ki. Medya oyunlarının, algı dünyamızı nasıl etkilediğine şahit olmak için sadece farklı hazırlanmış Türkiye haritalarına bakmak yeterli.

İlk olarak herkesin aşina olduğu, Türkiye’nin batısını ve güneyini kırmızı, kalan kısmını yeşil veya mavi gösteren haritaya bakalım. Bu haritaya baktığımızda ne hissediyoruz?

Ben bu haritaya baktığımda yukarıda da belirttiğim gibi, ilk anda kırmızı illerin tamamının hayır dediğini sanıyorum. Algıda oluşan ilk intiba da bu zaten. Mavi illerinde sanki hepsinin evet dediğini sanıyorum. İlk intibalar, algılar bu söylediklerim.  Tabi algı ile gerçek arasında fark var. Ama önemli olan size algılatılan. Bu durumda bu harita; ülkenin Ege ve Akdenizi ile kalan kısmı arasında bir fark olduğunu fazlası ile hissetiriyor.Dolayısı ile ülkenin batısı ile doğusu arasında belirgin bir duruş ve görüş farkı var görüntüsü çıkıyor karşımıza. Nitekim hatırlarsanız ülkenin üç farklı bölgeye ayrıştığının, batı, orta ve doğu olarak bloklaştığının tantanası referandum sonrasında falzası ile yapılmıştı.

Şimdi diğer bir haritaya bakalım, bu harita yukardakinden biraz daha farklı. Bunda ülke 3 ayrılmış bahsettiğim gibi. Tam “bölünüyoruz”, “ayrışıyoruz” diyenler için biçilmiş kaftan.

Bu harita daha farklı bir algı oluşturuyor insanda. Gerçekten bir ayrışma varmış gibi, bir bölünme varmışta biz bilmiyormuşuz gibi hissediyorsunuz ilk baktığınızda. Ama işin aslı çok farklı tabi. Bu haritalar gerçekten bu algıların oluşması ve paranoyak düşüncelerin gelişmesi için biçilmiş kaftan. Bu harita üzerinden ne fırtınalar kopartılır bir düşünün. Zaten referandum sonrası en çok tartışılan mesele de bu ayrışma olmadı mı? Hala bugün bu konular tartışılıyor…

Şimdi bir diğer haritaya dönmek istiyorum, bu harita biraz daha insaflı. Evet-Hayır diyen ilçelere göre hazırlanmış. Bu haritanın algısı diğerlerine göre biraz daha farklı, çünkü yeşil-kırmızı dağılımı bu harita kırmızı lehine.

Yukardaki haritanın algısı çok daha farklı değil mi? Aslında hepsi aynı oy oranları ile hazırlanmış ama gelin görün ki nasıl servis edildiği, ne kadar detay içerdiği, anlatılırken hangi cümlelerin sarf edildiği çok önemli.

Benim internette bulduğum en farklı hazırlanmış referandum haritası, katılım oranlarını gösteren aşağıdaki harita. Evet oyları siyah ve tonları ile gösterilmesi, insanda Bahçeli’nin sözlerini doğrular gibi, “ülke karanlık bir yola doğru ilerliyor!” Bu tasarıma bakan insandaki algı diğerlerine göre çok daha farklı oluyor. Karanlık bir Türkiye, boykot uygulayan alanlarda kırmızı çizgili alanlar. Hayır diyen alanlarda bir aydınlık, beyazlık… Garip bir harita yani… Algılatılmak istenen kolayca farkediliyor.

Ve benim hazırladığım harita. Haritada boykota yer vermedim çünkü bu zihniyete hizmet edecek bir çalışma yapmayı lüzümlu görmedim, illeri sadece evet-hayır oranlarına göre renklendirdim. Amacım doğru algının oluşmasını sağlamak. Ayrıca; her ilde evet veya hayırın olduğunu, ülkede bir bölünmenin/ kamplaşmanın olmadığını göstermek istedim. Hayır diyen toplumun sadece sahil illerinde toplanmadığı gibi evet diyenlerinde sadece iç ve doğu anadolu yaşamadığını ispatlamak istedim.

Haritada gördüğünüz gibi Türkiye’nin her köşesinde Evet ve Hayır var. Birilerinin dediği gibi kamplaşma, zıtlaşma, ayrışma yok! Her ilde insanlar özgür iradeleri ile seçimlerde bulunmuşlar. İzmir’in hepsi hayır demediği gibi, Konya’nın hepsi evet dememiştir. En çok hayır oyu veren Tunceli’de evet diyenler olduğu gibi, en çok evet diyen Hakkari’de de hayır oyları çıkmış. Sap ile samanı karıştırıp milletin aklını bulandırmak isteyenler, yaptıkları medya oyunlar ile toplumda farklı algılar oluşturmanın derdindeler. Gerilim ve ayrışmayı körüklüyen bu zihniyete inat, ülkemizin referandum rengi ve dağılımı herkese en güzel cevabı verecek niteliktedir bence. Bu haritaya bakıp AKP’ye şüpheyle bakanların yada paketi beğenmeyenleri sadece sahil şeridinde toplanmadığını ayrıca sahil şeridinde de ciddi oranlarda bu pakete desteğin geldiğini rahatlıklar görebiliyoruz.

Gecenin bu vaktine kadar uğraştığım haritaya şimdi bakıyorumda, gerçekten ülkemizin demografik yapısı çok iç içe ve karışık… Ve bu durum beni fazlası ile mutlu ediyor…

İyi geceler diliyorum…